KONSULTING W ZARZĄDZANIU PRODUKCJĄ

15.4. ASPEKTY LUDZKI W PRODUKCJI PRZEMYSŁOWEJ

Kwestia jakości jest prawdopodobnie najlepszym dowodem na to, że element ludzki jest czynnikiem determinującym każdą operację. Byłoby naiwnością proponowanie lub wdrażanie jakichkolwiek rekomendacji bez udziału pracowników, których to wdrożenie dotyczy, lub bez badania jego wpływu na ludzi. W konsultacjach dotyczących zarządzania produkcją można pod tym względem wyróżnić dwie główne dziedziny: fizyczne warunki pracy oraz poprawa bezpieczeństwa tudzież wzbogacanie pracy i praca grupowa.

FIZYCZNE WARUNKI PRACY I BEZPIECZEŃSTWO

Konsultant musi zwracać uwagę na istniejące w miejscu pracy środki chroniące pracownika przed nieprzychylnym wpływem temperatury, wilgoci, światła i poziomu hałasu, jak również chroniące przed substancjami zanieczyszczającymi powietrze, kurzem i promieniowaniem. Wystawienie na działanie takich czynników może doprowadzić do zatrucia lub przewlekłych schorzeń.[16]

Idealna sytuacja zachodzi, jeśli niebezpieczeństwa można wyeliminować całkowicie lub jeśli pracownicy są pozbawieni bezpośredniego kontaktu z zagrożeniem. Jeżeli okazuje się to niemożliwe, wtedy należy albo wyizolować źródło zagrożenia, albo zapewnić pracownikom odzież i wyposażenie ochronne.

Powszechną i błędną koncepcją jest koncentrowanie się na tak zwanych technicznych aspektach zapobiegania wypadkom – zapewnieniu rękawic ochronnych, obuwia czy okularów oraz zabezpieczeń dla maszyn. W większości zakładów więcej niż połowa wypadków jest spowodowana bardziej przez ludzką nieumiejętność odpowiedniej oceny lub ignorancję niż przez brak zabezpieczeń czy urządzeń ochronnych.

Konsultant może zdobyć wiele istotnych informacji na drodze analizowania protokołów poprzednich wypadków; mogą one dotyczyć przyczyn wypadków, działu, momentu dnia, dnia tygodnia, w którym zdarzają się najczęściej czy nawet poszkodowanych osób. Informacje te nierzadko bywają bezcenne dla skonkretyzowania planu akcji wprowadzającego program bezpieczeństwa, który niezmiennie powinien łączyć się ze szkoleniem.

Jako że wypadki zdarzają się mimo wszelkich środków zapobiegawczych, wskazane jest sprawdzenie dostępności i adekwatności opieki zdrowotnej, urządzeń sanitarnych, punktów pierwszej pomocy, jak też istnienia systemu przeciwpożarowego.

WZBOGACANIE PRACY I PRACA GRUPOWA

Wielu konsultantów produkcyjnych jest zorientowanych na produktywność i niedocenia zarówno potrzeby satysfakcji pracy, jak i wpływu satysfakcji z wykonywanej pracy na produktywność.

W środowisku produkcyjnym projekt procesu, metoda pracy, aranżacja zadań i fizyczne warunki pracy mają znaczny wpływ na satysfakcję pracownika. Istnieje kilka sposobów na podniesienie satysfakcji z pracy, łącznie ze zwiększeniem zakresu czynności i ich wzbogaceniem. Można wydłużyć czas wykonywania zadania, szczególnie jeśli mamy do czynienia z pracą trywialną i monotonną. Pracę można zróżnicować przez dodanie innych zadań do zadania pierwotnego; można przypisać pracownikom więcej uprawnień, aby mogli podejmować decyzje w konkretnych kwestiach dotyczących wykonywanej przez nich pracy.

W ciągu ostatnich dwudziestu lat przeprowadzono znaczną liczbę badań w zakresie pracy grupowej pod różnymi nazwami: nowe formy organizacji pracy, systemy społeczno-techniczne, demokracja industrialna czy grupy półautonomiczne. Całe fabryki (np. zakład Volvo w Kalmarze w Szwecji) zostały zaprojektowane przy wykorzystaniu tych koncepcji, a wiele branż przemysłu w Japonii, Europie, Ameryce Północnej, Australii i niektórych krajach rozwijających się wprowadziło tego typu systemy ze znacznym powodzeniem. Systemy te funkcjonują przy zastosowaniu dwóch podstawowych zasad. Po pierwsze, podczas projektowania i modyfikowania pracy należy rozważać kwestie techniczne i społeczne jednocześnie. Poprawione w ten sposób metody pracy muszą iść w zgodzie ze społecznymi potrzebami grup pracowniczych w kontekście czynników takich, jak zróżnicowanie i poziom wyzwań oferowanych przez pracę, możliwości uczenia się i rozwoju itp. Po drugie, ludzie wypełniający pewne zadania powinni uczestniczyć w zmianie projektu własnej pracy. [17]

Najlepiej znane w tym kontekście są działania małych grup. Kręgi jakościowe w ciągu wielu lat objęły swoim zasięgiem redukcję kosztów i poprawę produktywności. Sukces koncepcji kręgów jakościowych skłonił wiele firm w krajach rozwiniętych i rozwijających się do postępowania zgodnie z modelem japońskim odpowiednio zmodyfikowanym. Jest rzeczą jasną, że uczestnictwo pracowników produkcji i nadzoru w kwestiach dotyczących ich pracy zyskuje coraz szersze poparcie i akceptację.

Zaangażowanie i partycypacja na poziomie warsztatu może wydawać się dziwna z punktu widzenia pracy konsultanta produkcyjnego postrzeganej w sposób tradycyjny. Nie jest to jednak prawda: wszystko zależy od nastawienia i konsultanta, i klienta. Konsultant, który podchodzi do realizacji zadania, twierdząc, że zna wszystkie odpowiedzi i chcąc narzucić innym swoje poglądy, niezmiennie poniesie porażkę. Istnieje wiele aspektów technicznych i ludzkich każdej pracy, które muszą być wzięte pod uwagę podczas projektowania lub modyfikowania operacji, a od konsultanta nie należy oczekiwać, że będzie znał każdy szczegół. Może być zdziwiony, kiedy zorientuje się, jak chętnie ludzie reagują na jego pytania (i służą pomocnymi sugestiami), jeżeli odczują, że jest szczery, docenia ich poglądy, rozumie ich potrzeby i interesy. Konsultant, któremu uda się wypracować tego typu nastawienie, bardzo szybko przekona się, że zaangażowanie i partycypacja są kluczowymi czynnikami powodzenia jakiegokolwiek zadania w dziedzinie produkcji i operacji.

Design (c) Studio TN

Copyright (c) 2003 SDG